1
استادیار، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه فرهنگیان
2
گروه رفتار حرکتی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
3
گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه فرهنگیان
10.22080/jsmb.2024.24672.3806
چکیده
مقدمه و هدف: فراشناخت کلیدی است برای توانایی شناختی، که به افراد اجازه میدهد تا افکارشان را کنترل و بازسازی کنند و نقش اساسی در یادگیری ایفا میکند. هدف از پژوهش حاضر تعیین تأثیر راهبردهای فراشناخت بر عملکرد و یادگیری شوت فوتسال در دانشآموزان هنرستان تربیتبدنی بود.
روششناسی: این پژوهش نیمهتجربی، از نظر هدف کاربردی و طرح آن پیشآزمون، پسآزمون با گروه کنترل بود. نمونه آماری پژوهش را 45 دانشآموز دختر نیمهماهر پایۀ یازدهم (17-16سال) از تنها هنرستان تربیتبدنی استان گیلان تشکیل داد. شرکتکنندگان پس از همگن شدن بر اساس نمرات پیشآزمون بهصورت تصادفی ساده در سه گروه 15 نفره (دو گروه تجربی و یک گروه کنترل) قرار گرفتند. برای مداخله تجربی، 6 جلسه در نظرگرفته شده بود؛ 1 جلسه پیشآزمون، 4 جلسه تمرین و 1 جلسه آزمون یادداری و انتقال بود. برنامۀ تمرین به صورت 2 جلسه در هفته، هر جلسه 10 بلوک و هر بلوک 6 کوشش شوت فوتسال بود. گروه تجربی مصاحبۀ نوشتاری نیمهساختار یافته را قبل و بعد از انجام بلوکهای مرحلۀ اکتساب تکمیل کرد و گروه کنترل نیز به فعالیتهای منظم خود در کلاسهای درس تربیتبدنی ادامه داد.
یافتهها: نتایج تحلیل واریانس مرکب نشان داد راهبردهای فراشناخت بر اکتساب و یادگیری دقت شوت شرکتکنندگان تأثیر معناداری دارد (مرحلۀ اکتساب، 0001/0 P=، مرحلۀ یادداری، 004/0 P=و مرحلۀ انتقال، 0001/0 P=).
نتیجهگیری: استفاده از راهبرد فراشناخت با افزایش درگیری شناختی (مهارت حل مسآله و بازداری از پاسخهای نامناسب)، میتواند عملکرد و یادگیری حرکتی افراد را بهبود ببخشد. بهعبارتی کنترل شناختی سهم مهمی را در ارتقاء عملکرد و یادگیری مهارتهای حرکتی دارد.
)